Risicohouding in het nieuwe pensioenstelsel: makkelijk (mee)praten in onze podcast

Risicohouding is geen nieuw begrip, maar door de Wet toekomst pensioenen (Wtp) is het belang ervan sterk toegenomen. In het nieuwe stelsel komen risico’s nadrukkelijker bij deelnemers te liggen en heeft het bepalen van de juiste risicohouding directere gevolgen voor het beleggingsbeleid. Dat roept vragen op als ‘hoe bepaal je de risicohouding op een manier die juridisch houdbaar én inhoudelijk logisch is?’, ‘hoe ga je om met onzekerheden en bandbreedtes?’ en ‘welke rol spelen emotionele voorkeuren van deelnemers?’.

Onze host Frederike Godron gaat hierover in gesprek met Mark Irwin, senior consultant bij Ortec Finance, en Rogier Potter van Loon, hoofdeconoom bij TKP. Zij werkten beide mee aan het servicedocument ‘Nadere onderbouwing risicohouding’ van de Pensioenfederatie. Ze gaan in gesprek over dit document, dat praktische handvatten bij de vertaling van de resultaten van een risicopreferentieonderzoek en wetenschappelijke inzichten naar de vaststelling van de risicohouding geeft. Daarnaast belt Marcel Lever van de Pensioenfederatie in om toe te lichten waarom het servicedocument nodig was en hoe het pensioenfondsen kan helpen in de dialoog met toezichthouder DNB.

Aan de hand van 3 stellingen verkennen de experts het onderwerp vanuit verschillende invalshoeken:

1. Geeft het wettelijk proces voldoende houvast?
Het proces is duidelijk beschreven in 4 stappen – van risicopreferentieonderzoek tot jaarlijkse toetsing – maar de vertaalslag van voorkeuren naar wettelijke maatstaven blijkt in de praktijk complex. De discussie over ‘gamma’s’, risicomaatstaven en de volgorde van stappen laat zien waar pensioenfondsen tegenaan lopen.

2. Hoe ruim mogen bandbreedtes zijn?
Ruime marges bieden flexibiliteit, maar te ruime grenzen verliezen hun richtinggevende functie. Mark en Rogier bespreken hoe u onzekerheden kunt combineren zónder te vervallen in ‘3 keer linksaf’ en waarom bestuurskeuzes hierover expliciet en uitlegbaar moeten zijn.

3. Moet u ook emotionele voorkeuren meenemen?
Hoewel beleid vaak rationeel wordt onderbouwd, spelen emotionele factoren – zoals verliesaversie en gevoeligheid voor dalingen – in de praktijk een grote rol. Uit onderzoek blijkt dat deelnemers dalingen veel zwaarder wegen dan stijgingen. De vraag is niet óf, maar hóe u deze voorkeuren expliciet betrekt bij beleid.

De aflevering maakt duidelijk dat risicohouding meer is dan een verplichte stap in de transitie. Het vraagt om zorgvuldige afwegingen, transparantie over aannames en een continue dialoog tussen bestuur, uitvoeringsorganisatie en toezichthouder. Zoals de gasten benadrukken: de sector is volop in ontwikkeling – ook als het gaat om risicohouding. Het servicedocument van de Pensioenfederatie helpt, maar niet alle vragen zijn daarmee al beantwoord.