Makkelijk (mee)praten over invaren? Beluister onze podcast

In Makkelijk praten, de kersverse pensioenpodcast van TKP, loodsen we u als pensioenprofessional door complexe pensioenactualiteiten. In deze eerste aflevering hoort u alles over de techniek achter het invaren. Het moment waar we al jaren naartoe werken. Wat gebeurt er in de laatste maanden voor het indrukken van die spreekwoordelijke knop? Hoeveel invaarsimulaties zijn er nodig? Hoe weet u of u er echt klaar voor bent? En hoe zit het ook alweer met de toetsmomenten? Jelle Merkus deelt de lessen vanuit zijn ervaring als koploper van TKP die op 1 mei 2025 is ingevaren. Wytske van der Weide vertelt over de techniek achter het invaren. In 3 blokken nemen zij u mee: de maanden naar het invaren toe, het point of no return-moment én onvoorziene omstandigheden.

In het eerste blok blikken Jelle Merkus en Wytske van der Weide terug op de periode naar het invaren toe. Hierin draait het om het verbeteren van datakwaliteit, rondmaken van de besluitvorming en het maken van afspraken met sociale partners. Ook komen er in aanloop naar het point of no return nettoprofijtberekeningen en invaarsimulaties kijken.

Wytske licht het belang van deze nettoprofijtberekening toe: ‘In de overgang naar een nieuw pensioencontract moet u toetsen op evenwichtigheid – een breed begrip waarvoor fondsen uiteenlopende maatstaven gebruiken. Een belangrijke maatstaf daarbij is het netto profijt, waarop toezichthouders kritisch letten om te beoordelen of de uitkomsten duiden op een evenwichtige transitie.’

Jelle vertelt over de bijzonderheden die uit de nettoprofijtberekening naar voren kwamen. ‘Over het geheel genomen waren de uitkomsten stabiel, waardoor de transitie evenwichtig kon worden vormgegeven zonder dat er vermogen hoefde te worden verschoven tussen subgroepen. Wel was het belangrijk om dit beeld vanuit verschillende invalshoeken te toetsen. Daarom hebben we een groot aantal aanvullende scenario’s doorgerekend – zowel in gunstige als minder gunstige(markt)omstandigheden. Het netto profijt op transitiedatum is namelijk afhankelijk van de (markt)omstandigheden op de transitiedatum en je wilt voorkomen dat je op het moment van invaren voor onverwachte effecten komt te staan. Vervolgens moesten we richting DNB goed onderbouwen hoe we met deze resultaten zijn omgegaan en waarom we tot bepaalde afwegingen zijn gekomen.’

Met invaarsimulaties werkte Stap toe naar toetsmoment 1 en het echte invaren. Jelle: ‘Voordat we konden invaren, moest eerst de datakwaliteit op orde zijn. Dus we zijn begonnen met toetsmoment 1: het doorlopen van het kader datakwaliteit, inclusief de get-clean-activiteiten.Zo zorgen we dat de deelnemersdatabase schoon is op moment van invaren. Daarna volgde de datamigratie waarbij we in zo’n 7 iteraties alle aanspraken zorgvuldig hebben omgezet naar persoonlijke pensioenvermogen. Vanuit de datamigratie zijn we naar het nieuwe systeem overgegaan met invaarsimulaties.De laatste invaarsimulatie gebruikten we als basis voor de transitiecommunicatie aan deelnemers. Tot slot zijn alle berekeningen grondig getest, zowel door TKP als door de actuarieel adviseur, om zeker te weten dat alles correct is uitgevoerd.’

In het tweede blok gaan de experts in op het point of no return-moment. En dat heeft alles te maken met toetsmoment 2. Wytske legt uit hoe dat toetsmoment eruitziet en wat er daarmee op pensioenfondsen afkomt. ‘Bij toetsmoment 2 wordt de hele inrichting getoetst die definitief was op moment van invaren.Vlak na de transitiedatum start het controleproces van de hele exercitie die op de transitiedatum plaatsvindt. Dus dan wordt er opnieuw kritisch gekeken naar de datakwaliteit, de vertaling van aanspraken naar kapitalen en de gebruikte omrekenmethodiek. Het is dus één groot controlemoment, iets waar pensioenfondsen best tegen op kunnen zien.’

Voor koploper Pensioenkring Holland Casino was toetsmoment 2 misschien nog wel extra lastig, vertelt Jelle: ‘We waren natuurlijk een van de eerste fondsen die ging invaren en dus aan toetsmoment 2 werd onderworpen. Daarbij komt dat er vanuit de richtlijnen van de pensioenfederatie werd ingezoomd op de samenloop met het jaarwerk, dus een transitie per 1 januari. Maar wij hadden een mid year-transitie op 1 mei. Daardoor konden we niet leunen op standaarddocumenten en standaard-assurances die je normaal gesproken hebt op 1 januari. Denk aan een ISAE-verklaring, het jaarwerk met de verklaring van je basisgegevens en een gewaarmerkte ftk-eindbalans.Als pensioenfonds met een mid year transitie, moet je dus rekening houden met extra werkzaamheden, extra capaciteit en extra toetsmomenten. En ook: goede afspraken vooraf met je uitbestedingspartners om die extra controles, samen met de accountant te begeleiden.’

In aanloop naar het transitiemoment kunnen pensioenfondsen geconfronteerd worden met bijzondere ontwikkelingen en onverwachte scenario’s. Hoe gaan ze daarmee om? Wytske: ‘Door nieuwe inzichten kan het zijn dat ze nog op een andere manier vermogen moeten gaan verdelen. Daarbij merk je dat er heel veel input zit in de netto profijtberekening. En dat je veel variabelen hebt die je kunt aanpassen. Dat betekent dus dat er – toen de transitieplannen werden opgesteld – wat anders uitkwam dan bij doorrekening met de huidige marktomstandigheden. Daar moeten pensioenfondsen doorlopend op anticiperen. En soms moeten ze dan toch op een later moment – bijvoorbeeld tijdens simulaties – nog andere afslagen nemen, waardoor het vermogen schuift. Die timing maakt het proces complex en daar moeten pensioenfondsen continu alert op zijn.’

Ook Pensioenkring Holland Casino kreeg op weg naar het invaren te maken met een bijzondere onvoorzien situatie. Jelle: ‘Dat was toen President Trump in april 2025 importheffingen aankondigde. Dat leidde tot onrust op de financiële markten. We zagen toen dat conform onze reguliere procedures er bepaalde triggers werden geraakt, waardoor we een spoedprocedure in het leven hebben geroepen. En hebben er toen voor gekozen om de blootstelling naar aandelen in april te verlagen met futures. Een technisch verhaal. Maar feit is dat we volgens onze bestaande procedures en rekening houdend met bepaalde scenario's al voorbereid waren op uitzonderlijke situaties.’

Pensioenkring Holland Casino is inmiddels beheerst en integer in het nieuwe stelsel geland. Dankzij een goede voorbereiding én door altijd rekening te houden met onverwachte zaken, zowel in de planning als in draaiboeken. Op basis van zijn ervaringen deelt hij nog 3 praktische tips: 

1. Invaren is geen druk op de knop. In de week voor invaren en de weken erna moet er nog ontzettend veel gebeuren. Als fonds moet u op dagbasis goedkeuring geven aan uw pensioenuitvoeringsorganisatie om door te gaan met het invaarproces. Dus die weken zijn heel intensief. Reserveer daar vooraf tijd voor – óók op bestuurlijk niveau.
2. Maak goede afspraken. Houd er rekening mee dat er voor toetsmoment 2 nog veel afstemming nodig is met de pensioenuitvoeringsorganisatie, accountant en de certificeerder. Maak daar vooraf goede afspraken over. En stel detaildraaiboeken op.
3. Gebruik het servicedocument van de Pensioenfederatie. Dit is een concreet stappenplan dat u houvast geeft bij het invaren. Hiermee kunt u aantoonbaar verdedigen dat uw invaarproces goed is gegaan.